Εικόνες θέματος από MichaelJay. Από το Blogger.

Video

News

Post Top Ad

Responsive Ads Here

Archive

Post Bottom Ad

Responsive Ads Here

Breaking

Fashion

News

Food

Sports

Technology

Technology

Featured

Videos

About us

Tags

Follow Us @soratemplates

Tags

Categories

Sponsor

AD BANNER

Recent News

Popular

Technology

Pages

Recent

Connect With us

Over 600,000+ Readers Get fresh content from FastBlog

Comments

Facebook

ABOUT AUTHOR

test banner

LATEST POSTS


ΟΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΑΣ...

- Note: Για κάθε λεπτομέρεια αναφορικά με τις ανακοινώσεις παρακαλούμε όπως επικονωνείτε απευθείας με τον Πρόεδρο ΠΕΑΛΣ:

- ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΠΕΑΛΣ

- ΠΑΣΣΑΚΟΣ Π. Σπυρίδων (ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΛΣ).

- email: p.peals.elakt@gmail.com τηλ: 6946833943.


Παρασκευή, 22 Αυγούστου 2014

ΠΕΑΛΣ: ΑΦΙΕΡΩΜΑ Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου

 
at 12:41

Άρθρο
Ερασμία ΜΠΙΤΣΙΚΑ
Ανθυπασπιστής Λ.Σ.  
ΜΔΕ Εγκληματολογίας



Η Ρ Α Κ Λ Ε Ι Ο

 ΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ ΜΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΠΟΛΗΣ

Διασχίζοντας την πόλη και το λιμάνι του Ηρακλείου νιώθεις έντονα  Βυζαντινούς, Ενετούς και Τούρκους να έχουν αφήσει το σημάδι τους παντού όπου κι αν περπατάς...

Το Ηράκλειο είναι η πρωτεύουσα και η μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης, καθώς και το μεγαλύτερο λιμάνι του νησιού με μεγάλη κίνηση επιβατών και εμπορευμάτων. Είναι η 4η μεγαλύτερη πόλη σε πληθυσμό της Ελλάδας, με το Δήμο Ηρακλείου να έχει περίπου 170.000 κατοίκους. Διαθέτει και βιομηχανική περιοχή 4 χλμ. νοτιοανατολικά του κέντρου. Η τουριστική ζώνη της πόλης είναι από τις πιο αναπτυγμένες, με ξενοδοχεία διεθνών προδιαγραφών και μεγάλο αριθμό επισκεπτών-τουριστών, σ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Τα κεντρικά κομμάτια του νομού είναι κατάφυτα, γεμάτα με απέραντους κάμπους και καλλιέργειες κάθε είδους. 

- Προέλευση του ονόματος
Ο μύθος αναφέρει ότι η Ρέα, η μητέρα του Δία, ανέθεσε στους Κουρήτες τη φύλαξη του νεογέννητου γιου της στην προσπάθειά της να τον γλιτώσει από τον πατέρα του Κρόνο. Ένας από αυτούς, ο Ιδαίος Ηρακλής φεύγει για την Ολυμπία και διοργανώνει μαζί με τα αδέλφια του (Παιωναίος, Επιμίδης, Ιάσιος, Ίδας) αγώνα δρόμου. Ήταν ο πρώτος αγώνας δρόμου στον κόσμο και ο Ιδαίος Ηρακλής στεφάνωσε τον νικητή με ένα κλαδί από την αγριελιά που είχε ο ίδιος φυτέψει εκεί. Από τότε έμεινε η συνήθεια να στεφανώνουν με στεφάνια αγριελιάς τους νικητές των Ολυμπιακών αγώνων. Αργότερα ο Κλύμενος, απόγονος του Ιδαίου Ηρακλή, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες και έχτισε προς τιμή των προγόνων του βωμό, στο χώρο που σήμερα βρίσκεται η αρχαία Ολυμπία. Ο ίδιος ο Ιδαίος Ηρακλής χάρισε το όνομά του στο σημερινό Ηράκλειο. Γνωρίζουμε, βέβαια, από τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα ίχνη των τοιχογραφιών στην Κνωσό, ότι οι Μινωίτες αγαπούσαν τον αθλητισμό και ασχολούνταν με αθλήματα, όπως η γυμναστική, η τοξοβολία, οι αρματοδρομίες, η πυγμαχία και η πάλη, η κολύμβηση και άλλα, ειδικά σε γιορτές όπως τα ταυροκαθάψια.

-Ξεκινώντας από την Μινωική εποχή...
Στην Κνωσό, την πόλη που είχε τη μεγαλύτερη συγκέντρωση πληθυσμού στην Κρήτη  αναπτύχθηκε ο πρώτος πολιτισμός της Γηραιάς Ηπείρου, ο Μινωικός. Οι Μινωικοί κυριαρχούν, όχι μόνο στην Κρήτη, αλλά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, από το 2.880 μέχρι το 1.400 π.Χ. Στην Κνωσό χτίζεται το μεγαλοπρεπές παλάτι του Μίνωα. Η ανακοπή της ακμής του Μινωικού Πολιτισμού έρχεται από μία μεγάλη φυσική καταστροφή (πιθανόν η μεγάλη έκρηξη του Ηφαιστείου της Σαντορίνης). Μετά το 1.400 π.Χ. έντονη είναι η παρουσία των Αχαιών και των Δωριέων και αναδεικνύονται οι πόλεις Λύκτος και Ριζηνία. Αυτήν την εποχή πρέπει να υπήρχαν σποραδικά σπίτια στο σημερινό κέντρο της πόλης, ενώ κάποιες μικρές κοινότητες ζούσαν στους γειτονικούς λόφους. Η περιοχή ανατολικά του Ηρακλείου, ο Πόρος, ο Κατσαμπάς, η Αλικαρνασσός και η περιοχή του αεροδρομίου μέχρι τον Καρτερό ποταμό και την Αμνισό, παρουσιάζει σημάδια κατοίκησης, τόσο λόγω γεωμορφολογίας, όσο και λόγω του ότι ήταν η φυσική διέξοδος της Κνωσού στη θάλασσα μέσω του Καίρατου ποταμού που εκβάλλει στον Κατσαμπά (ανατολικό άκρο του σημερινού λιμανιού της πόλης). Αυτό αποδεικνύεται από πρόσφατη ανασκαφή στην περιοχή του Κατσαμπά, που έφερε στο φως τμήμα των μινωικών λιμενικών εγκαταστάσεων. Ο οικισμός με το όνομα Ηράκλειο πρέπει να διαμορφώθηκε τον 9ο π.Χ. αιώνα στην περιοχή ανάμεσα στις οδούς Δαιδάλου και Επιμενίδη, δηλαδή στην κορυφή του λόφου, που πάνω του είναι κτισμένο το σημερινό κέντρο του Ηρακλείου, σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα. Με την κατάληψη της Κρήτης από τους Ρωμαίους, άλλες πόλεις έρχονται στο προσκήνιο, η Χερσόνησος και η Γόρτυνα.

Συνεχίζοντας... από την Βυζαντινή περίοδο, την Αναγέννηση και την Τουρκοκρατία έως την Νεότερη εποχή...
Από τον 4ο αι. μ.Χ. η μικρή πόλη Ηράκλειο συναντάται με το όνομα Κάστρο, ονομασία που υποδηλώνει μια κάποιας μορφής οχύρωση. Η Κρήτη αποτελούσε επαρχία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ενώ διοικητικό, στρατιωτικό και θρησκευτικό κέντρο του νησιού ήταν η Γόρτυνα. Οι πόλεις στη βόρεια Κρήτη εμφανίζονται λιγότερο αναπτυγμένες, καθώς οι θαλάσσιοι δρόμοι περνούσαν από το Νότο. Αναφορές γίνονται για φυσικές καταστροφές και, κυρίως από τα μέσα του 7ου αιώνα, για πειρατικές επιδρομές. Εξαιτίας αυτών οι οικισμοί χάνουν τον αστικό τους χαρακτήρα, ο πληθυσμός μειώνεται και οι στρατιωτικές δυνάμεις του νησιού περιορίζονται. Αργότερα, Σαρακηνοί Άραβες εκδιώκονται από την Ισπανία και με αρχηγό τον Αμπού Χαφέζ Ομάρ καταφεύγουν στην Αλεξάνδρεια, απ’ όπου εκδιώκονται και πάλι. Σταδιακά καταλαμβάνουν την Κρήτη (824-828 μ.Χ.), εκμεταλλευόμενοι την αμυντική της αδυναμία και χτίζουν την πόλη του Ηρακλείου στη θέση του λιμανιού που στα Μινωικά χρόνια το χρησιμοποιούσαν ως επίνειο. Η πειρατεία ήταν η κύρια ασχολία τους, γι’ αυτό και επέλεξαν το Ηράκλειο για πρωτεύουσα του εμιράτου τους. Η γεωγραφική του θέση στο βόρειο και κεντρικό τμήμα του νησιού διευκόλυνε από τη μια τις επιδρομές τους προς τις ακτές του Αιγαίου και από την άλλη τη συλλογή προϊόντων από όλη την Κρήτη για το εμπόριό τους με τα ισλαμικά κράτη. Η πόλη οχυρώνεται με τείχος με λίθινη βάση και πλίνθινο σώμα, που περιβάλλεται από βαθιά τάφρο (khandaq) απ’ όπου και παίρνει το όνομά της Rabadh el Khandaq, δηλαδή Φρούριο της Τάφρου, εξελληνισμένο Χάνδακας και εκλατινισμένο Candia. Οι Άραβες ανέπτυξαν το δικό τους πολιτισμό με πνευματικό κέντρο τον Χάνδακα, δικό τους νόμισμα, ανεπτυγμένη μεταλλοτεχνία και κεραμική. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία επιδίωξε επανειλημμένα να ανακτήσει τη στρατηγικής σημασίας Κρήτη για να ελέγχει τις θαλάσσιες οδούς στη νότια Μεσόγειο. Το 961 ο Νικηφόρος Φωκάς, αρχιστράτηγος και μετέπειτα αυτοκράτορας του Βυζαντίου, επιτέθηκε στην πόλη, έσφαξε τους Σαρακηνούς, τη λεηλάτησε και την έκαψε, ο οποίος θέλησε να μεταφέρει την πόλη λίγο πιο νότια, στο Κανλί Καστέλι (σήμερα Προφήτης Ηλίας), χτίζοντας μάλιστα και φρούριο. Ωστόσο, ο λαός της Κρήτης δεν θεώρησε σαν καλή επιλογή την εγκατάλειψη του Ηρακλείου και την μετακίνηση στην ενδοχώρα, γιατί αυτό θα σήμαινε τον μαρασμό του θαλάσσιου εμπορίου με δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομία του νησιού. Έτσι, οι κάτοικοι γρήγορα επέστρεψαν στο παραθαλάσσιο Ηράκλειο και άρχισαν την ανοικοδόμηση του. Το λιμάνι οργανώθηκε καλύτερα και χτίστηκε νέα οχύρωση πάνω στα θεμέλια του αραβικού τείχους. Πολύ σύντομα το Ηράκλειο αναπτύχθηκε σε πολιτεία με αστική οργάνωση, τη μοναδική στην Κρήτη, και πήρε το όνομα Μεγάλο Κάστρο. Οι Βυζαντινοί κράτησαν την κυριαρχία της πόλης για 243 χρόνια. Η Δ' Σταυροφορία του 1204 είχε ως συνέπεια την πτώση της Κωνσταντινούπολης και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στους Σταυροφόρους. Ο Αλέξιος Δ’ ο Άγγελος, ραδιούργος σφετεριστής του θρόνου, παραχώρησε την Κρήτη στον Σταυροφόρο Βονιφάτιο Μομφερατικό, ο οποίος με τη σειρά του την πούλησε στο δόγη Δάνδολο της Βενετίας. Οι Βενετοί καθυστερώντας τη διανομή γαιών έδωσαν περιθώριο στον Γενουάτη πειρατή Ερρίκο Πεσκατόρε το 1206 να καταλάβει το νησί και μάλιστα να χτίσει 14 φρούρια σ’ αυτό. Μετά από μία σειρά διεκδικήσεων, τελικά το 1211 η Κρήτη οριστικοποιείται στα χέρια των Ενετών, κυριαρχία που θα κρατήσει μέχρι το 1669, όπου η Κρήτη αποτελεί μία ενιαία διοικητική περιφέρεια με το όνομα Βασίλειο της Κρήτης (Regno di Candia), όπου το Ηράκλειο γίνεται η πρωτεύουσα. Η Candia (Ηράκλειο), πρωτεύουσα του βασιλείου, υπήρξε τους 5 αιώνες της Ενετοκρατίας το πολιτικό, στρατιωτικό, εμπορικό, κοινωνικό και πνευματικό κέντρο του νησιού, από τα πιο σπουδαία κέντρα της Ανατολικής Μεσογείου. Τους πρώτους δύο αιώνες της ενετικής κατάκτησης, οι ντόπιοι, συσπειρωμένοι γύρω από γόνους μεγάλων οικογενειών με τοπική δύναμη και έντονη συνείδηση, κατέφευγαν συνεχώς σε αποτυχημένες επαναστάσεις αντιδρώντας στον ξένο ζυγό. Μετά τον 14ο μ.Χ. αιώνα, οι σχέσεις μεταξύ Βενετών και Κρητικών βελτιώνονται, καθώς οι δεύτεροι αποκτούν περισσότερες ελευθερίες και δικαιώματα τόσο στην οικονομική ζωή του τόπου, όσο και στην εκπλήρωση του θρησκευτικού τους συναισθήματος. Το Ηράκλειο γνωρίζει, μαζί με τις άλλες περιοχές της Κρήτης, μοναδική πολιτιστική ακμή. Γόνιμες αλληλεπιδράσεις μεταξύ βυζαντινής και ιταλικής διανόησης έφεραν αυτό που σήμερα ονομάζουμε Κρητική Αναγέννηση στις Τέχνες και στα Γράμματα (16ος αιώνας) και δημιουργεί την εξαιρετική Ζωγραφική της Κρητικής Σχολής. Μεγάλη άνθηση γνώρισαν η ζωγραφική, η λογοτεχνία, η ποίηση, το θέατρο με σπουδαία έργα και εκπροσώπους, δημιουργώντας ένα πολιτισμό με κρητικά χαρακτηριστικά. Δεν είναι τυχαίο ότι από εδώ ξεκινά ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος Δομίνικος Θεοτοκόπουλος, που μαθητεύει δίπλα σε μεγάλους δασκάλους, όπως ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, και φεύγει για τη Δύση για να δοξάσει τη γενέτειρά του με το όνομα El Greco. Ακμάζουν όμως και η μουσική και το θέατρο με έργα ανυπέρβλητα, όπως ο Ερωτόκριτος και η Ερωφίλη. Τους δύο τελευταίους αιώνες της ενετικής κυριαρχίας, το Ηράκλειο είχε σχεδόν τριπλασιαστεί σε έκταση και παράλληλα η τουρκική απειλή είχε αρχίσει να διαφαίνεται. Η ενετική Γερουσία αποφάσισε το 1462 να ανεγείρει νέα οχύρωση περιμετρικά της πόλης,   συμπεριλαμβάνοντας και τις νέες συνοικίες έξω από τα παλαιά τείχη, και να ενισχύσει τις λιμενικές εγκαταστάσεις. Τα περισσότερα μνημεία που διατηρούνται σήμερα στο Ηράκλειο είναι αυτής της περιόδου, όταν η πόλη ήταν το πιο σημαντικό λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Οθωμανικός στρατός αποβιβάστηκε στη δυτική Κρήτη και το 1645 ξεκίνησε ο Ε' Ενετοτουρκικός πόλεμος. Μετά από πολλές σκληρές μάχες, οι Τούρκοι κατάφεραν να γίνουν κύριοι όλης της Κρήτης, εκτός του Χάνδακα. Η πολιορκία του Χάνδακα ξεκίνησε το 1647, κράτησε 22 χρόνια, κόστισε τη ζωή σε 30.000 Κρητικούς και 120.000 Τούρκους και τελικά έληξε με την κατάκτηση της πόλης το 1669 από τον Κιοπρουλού Φαζίλ Αχμέτ, μετά από προδοσία του Ενετοκρητικού Αντρέα Μπαρότσι. Ο Μπαρότσι ήταν μηχανικός κι έδωσε τα σχέδια των τειχών στον Κιοπρουλού, το 1667, δείχνοντάς του τα πιο αδύναμα σημεία τους. Η αμυντική δύναμη της πόλης είχε αποδυναμωθεί μετά από 20 ολόκληρα χρόνια πολιορκίας και αποκλεισμού, αλλά ο Χάνδακας αντιστάθηκε για δύο χρόνια ακόμα μέχρι την τελική παράδοση υπό όρους (1669). Το ισχυρότερο φρούριο της Ανατολικής Μεσογείου άντεξε στην πιο μακρόχρονη πολιορκία της παγκόσμιας ιστορίας. Άμεσα ξεκίνησε προσπάθεια ανοικοδόμησης της πόλης. Ανακαινίστηκαν τα ενετικά δημόσια κτίρια για να στεγάσουν διάφορες υπηρεσίες, ενώ οι περισσότερες εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά. Η εποχή όμως που ακολούθησε, χαρακτηρίζεται από πολιτισμική και οικονομική παρακμή, ενώ δεν σταμάτησαν οι επαναστάσεις των ντόπιων για να απελευθερωθούν και αργότερα να ενωθούν με την Ελλάδα. Μόλις τον 18ο μ.Χ. αιώνα, οι ιστορικές συγκυρίες ευνόησαν τον προοδευτικά αυξανόμενο Κρητικό πληθυσμό να συμμετάσχει στις εμπορικές δραστηριότητες και τότε φάνηκε μία σταδιακή ανάπτυξη του Χάνδακα. Το 1851, η πρωτεύουσα της Κρήτης μεταφέρθηκε στα Χανιά, αλλά αυτό δεν επηρέασε την οικονομική και εμπορική άνθηση της πόλης. Το Ηράκλειο χτυπήθηκε από σεισμό το 1856 και ισοπεδώθηκε. Η ανοικοδόμησή του τον 19ο μ.Χ. αιώνα το μετέτρεψε σε μία μεγάλη τουρκόπολη. Χαρακτηριστικά της είναι τα τζαμιά με τους μιναρέδες, καφενεία, κρήνες, λουτρά και στενά δρομάκια, σπίτια με σαχνισιά και πυργόσχημους όγκους. Την ίδια εποχή εμφανίστηκαν κάποια νεοκλασικά ρεύματα φορτισμένα με εθνικό περιεχόμενο τα οποία εξέφραζαν στις ντόπιες ψυχές την αναγέννηση του έθνους. Ο νεοκλασικισμός υιοθετήθηκε ως τάση και από την τούρκικη διπλωματία στα πλαίσια εκσυγχρονισμού του. Η πόλη ελευθερώθηκε το 1898 και μπήκε στην Κρητική Πολιτεία το 1908. Το Δεκέμβριο του 1913 κηρύσσεται επίσημα η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Η Κρήτη αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα του ελληνικού κράτους και στα επόμενα χρόνια μοιράζονται τις ίδιες περιπέτειες και το ίδιο μέλλον. Η μικρασιατική καταστροφή το 1922 έχει σαν αποτέλεσμα την ανταλλαγή πληθυσμών ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία. Συνολικά μετακινούνται 1.000.000 Έλληνες από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη προς την Ελλάδα, ενώ την Ελλάδα εγκαταλείπουν 500.000 Μουσουλμάνοι. Οι τελευταίοι (23.821) μουσουλμάνοι κάτοικοι του Ηρακλείου αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την πόλη και στη θέση τους έρχονται πολλές χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Ο πληθυσμός της πόλης αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς και νέοι οικισμοί, όπως η Νέα Αλικαρνασσός, τα Τρία Πεύκα, ο Κατσαμπάς, οι Πατέλες κ.ά., προστίθενται στον πολεοδομικό της ιστό.
Γερμανική κατοχή...
Στις παραμονές του Β' Παγκοσμίου πολέμου, το Ηράκλειο παρουσιάζει την εικόνα ενός αναπτυσσόμενου σύγχρονου αστικού κέντρου, με έντονη εμπορική-ναυτιλιακή κίνηση και «ζωηρή» κοσμική ζωή. Στις 28 Οκτωβρίου 1940 κηρύσσεται ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, ενώ οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941. Η Κρήτη βρίσκεται ουσιαστικά ανοχύρωτη, γιατί οι Κρητικοί στρατιώτες είναι εγκλωβισμένοι στην ηπειρωτική Ελλάδα και δεν προλαβαίνουν να γυρίσουν έγκαιρα και να αντιμετωπίσουν τη γερμανική εισβολή στο νησί που ξεκινά στις 20 Μαΐου του 1941 (Μάχη της Κρήτης). Το Ηράκλειο βομβαρδίζεται από τη γερμανική αεροπορία ήδη από τις 14 Μαΐου. Όσο πλησιάζει η μέρα της εισβολής (20 Μαΐου) οι βομβαρδισμοί εντείνονται και πολλοί κάτοικοι εγκαταλείπουν το Ηράκλειο για να βρουν προστασία στα χωριά. Στις 20 Μαΐου χιλιάδες αλεξιπτωτιστές πέφτουν στο νησί προσπαθώντας να το καταλάβουν. Το νησί υπερασπίζονται μικρές συμμαχικές μονάδες (Άγγλοι, Νεοζηλανδοί, Αυστραλοί) και οι άοπλοι Κρητικοί, που όμως δεν διστάζουν να αντιμετωπίσουν τους πάνοπλους γερμανούς με ξύλα και αγροτικά εργαλεία. Οι επιθέσεις αποκρούονται και τα γερμανικά τάγματα αλεξιπτωτιστών έχουν τεράστιες απώλειες. Στις 23 Μαΐου τα γερμανικά βομβαρδιστικά εξαπολύουν σφοδρή επίθεση εναντίον ολόκληρης της πόλης του Ηρακλείου. Οι στόχοι δεν είναι μόνο στρατιωτικοί, αλλά κάθε κτίριο στο Ηράκλειο. Στο τέλος του βομβαρδισμού έχει καταστραφεί το 1/3 της πόλης με μεγάλες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές. Η μέρα αυτή έμεινε στη μνήμη των Ηρακλειωτών σαν η «Μαύρη Παρασκευή». Στη διάρκεια της Κατοχής στο Ηράκλειο, αλλά και σε όλη την Κρήτη οργανώνεται η αντίσταση κατά των κατακτητών. Η δράση των αντιστασιακών οργανώσεων εξοργίζει τους Ναζί, που συχνά προβαίνουν σε αντίποινα εκτελώντας αμάχους και καταστρέφοντας ολόκληρα χωριά, όπως η καταστροφή των Ανωγείων και το ολοκαύτωμα της Βιάννου. Στις 11 Οκτωβρίου 1944 απελευθερώνεται η πόλη του Ηρακλείου.

Το Λιμάνι του Ηρακλείου, εξυπηρέτησε σε όλη την διάρκεια του πολέμου κατά τον καλύτερο τρόπο την πολεμική ετοιμασία της χώρας.
Το Λιμεναρχείο Ηρακλείου (Λιμενάρχης ο Πλωτάρχης Λιμ. Ιωαν. Σακαλής και στη συνέχεια ο Αντιπλοίαρχος Λιμ. Ελ. Ξένος), πέρα από τα μέτρα αστυνόμευσης και ασφάλειας του λιμένος, εφάρμοσε πιστά το σχέδιο επιστράτευσης και οργάνωσε το σύστημα των μεταφορών ανεφοδιασμού. Συνεργείο του Λιμεναρχείου με επικεφαλής τον Ανθυποπλοίαρχο Λιμ. Στ. Παπαβασιλείου περισυνέλεξε νάρκες που εκβράστηκαν στα νότια παράλια του νησιού. Την 20η Μαΐου 1941 η μικρή ελληνική στρατιωτική δύναμη που υπεράσπιζε τον Κούλε, ενισχυμένη από ομάδα ναυτών του Λιμεναρχείου με επικεφαλής τον Υποκελευστή Λιμ. Διονύσιο Διώγο, απέκρουσε την επίθεση και ανάγκασε του Γερμανούς να οπισθοχωρήσουν αφήνοντας επί τόπου 12 νεκρούς και τραυματίες. Ο Διώγος με τους λιμενικούς κατάφερε να περικυκλώσει την ομάδα των Γερμανών που υποχωρούσαν, να τους αφοπλίσει και να τους παραδώσει στην ελληνική στρατιωτική μονάδα. Από την δύναμη του Λιμεναρχείου αναφέρθηκαν ως απωλεσθέντες οι ναύτες Κ. Δημόπουλος και Δημ. Εξαρχόπουλος, που ανήκαν στην ομάδα ναυτών με την οποία η Ναυτική Διοίκηση είχε ενισχύσει το προσωπικό του Λιμεναρχείου.



Λ Ι Μ Α Ν Ι  Η Ρ Α Κ Λ Ε Ι Ο Υ
Το  λιμάνι έπαιζε ανέκαθεν σημαντικό ρόλο στη ζωή της πόλης. Ο φυσικός όρμος του Ηρακλείου, που διαμορφώθηκε στο πέρασμα των αιώνων στο πιο σημαντικό λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου, δεν υπήρξε ούτε ιδιαίτερα μεγάλος, ούτε ιδιαίτερα βαθύς και σίγουρα καθόλου απάνεμος. Οι πρώτες λιμενικές εγκαταστάσεις είναι άγνωστο πότε έγιναν, αν και οι επιστήμονες αναγνωρίζουν σ’ αυτές λαξεύσεις αρχαίων χρόνων. Η πρώτη σοβαρή προσπάθεια δημιουργίας οργανωμένου λιμανιού στον όρμο του Χάνδακα, έγινε στην περίοδο της Αραβοκρατίας (9ος-10ος). Από τη μία η νευραλγική θέση του σε σχέση με τις θαλάσσιες οδούς της Ανατολικής Μεσογείου διευκόλυνε τις πειρατικές επιχειρήσεις των Αράβων πειρατών, και από την άλλη η ύπαρξη λιμανιού εξυπηρετούσε στην αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Κρήτης για τις εμπορικές συναλλαγές τους με ισλαμικές χώρες. Με την ανάκτηση της Κρήτης στα εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας το 961 μ.Χ. ο Χάνδακας σταδιακά εξελίσσεται σε ακμαία πόλη με αστική οργάνωση και συνεπώς οχυρώνεται και οργανώνει καλύτερα το λιμάνι της. Όταν το νησί ήρθε στα χέρια των Ενετών (1204), η Κάντια γίνεται η «Βενετία της Ανατολής» και το λιμάνι της είναι το μοναδικό στην ελληνική επικράτεια με εξαγωγικό εμπόριο σε τόσο μεγάλη κλίμακα. Κυρίως τους δύο τελευταίους αιώνες της ενετικής κυριαρχίας ήταν το σημαντικότερο λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου. Εξαγώγιμα προϊόντα ήταν κυρίως το κρασί, το μέλι, το τυρί, το κερί, το μετάξι, οι σταφίδες, το μπαμπάκι, το λάδι και το αλάτι, που αποτελούσε ενετικό μονοπώλιο. Από την αρχή το λιμάνι του Ηρακλείου παρουσίαζε την ανάγκη συνεχών εκβαθύνσεων λόγω απόθεσης άμμου, τις οποίες πραγματοποιούσαν οι Ενετοί με διάφορες τεχνικές της εποχής. Αποτέλεσε σημαντικό ναύσταθμο των Ενετών στην Ανατολικό Μεσόγειο, τόσο για τα εμπορικά όσο για τα πολεμικά τους πλοία. Τον 17ο μ.Χ. αιώνα το λιμάνι πήρε την τελική του μορφή ικανό να ελλιμενίσει 50 γαλέρες (Φραγκίσκος Βασιλικάτα 1625). Την περίοδο της τουρκοκρατίας (17ος-19ος) το λιμάνι ελάχιστα διαφοροποιείται από την προηγούμενη περίοδο. Χωρίζεται στο παλιό ενετικό λιμάνι και στο νέο λιμάνι για επιβάτες και εμπορεύματα. Το ενετικό λιμάνι βρίσκεται στο τέλος της οδού 25ης Αυγούστου, του πεζόδρομου που ξεκινά από το κέντρο της πόλης και καταλήγει στο φρούριο Κούλες. Σήμερα, το παλιό λιμάνι φιλοξενεί καΐκια και κότερα. Εκεί βρίσκονται και τα Ενετικά Νεώρια,  χώρους όπου επισκεύαζαν τα πλοία τους οι Ενετοί. Αυτές οι θολοσκεπείς επιμήκεις κατασκευές στα νότια του ενετικού λιμανιού ήταν ταρσανάδες, όπου οι Βενετοί ναυπηγούσαν κι επισκεύαζαν εμπορικά και πολεμικά πλοία. Αρχικά, υπήρχαν τρία συγκροτήματα: τα Arsenali Antichi, τα Arsenali Vechi και τα Arsenali Nuovi. Σήμερα σώζονται μόνο τμήματα των Vechi (ΝΔ του λιμανιού) και των Nuovi (ΝΑ του λιμανιού), ενώ τα υπόλοιπα κατεδαφίστηκαν για τη διάνοιξη της παραλιακής λεωφόρου. Δυστυχώς, οι πιο καταστροφικές επεμβάσεις στο χώρο του λιμανιού έγιναν τον 20ο μ.Χ. αιώνα, επεμβάσεις τις οποίες επέβαλαν οι ανάγκες της νέας εποχής, ώστε να αναβαθμιστεί το Ηράκλειο σε πόλη ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Έγινε η διάνοιξη της παραλιακής οδού με το γκρέμισμα σημαντικού μέρους των ενετικών λιμενικών εγκαταστάσεων (μικρός Κούλες, νεώρια, βυζαντινή πύλη) ώστε να ικανοποιηθούν σημαντικές ανάγκες των πολιτών.
Το λιμάνι του Ηρακλείου είναι ένα λιμάνι πολλαπλών χρήσεων, καθώς εξυπηρετεί τόσο την ακτοπλοΐα, τα εμπορικά πλοία, τα κρουαζιερόπλοια όσο και περισσότερα από 100 επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη. Παράλληλα, διαθέτει αλιευτικό καταφύγιο και χώρο ελλιμενισμού ιδιωτικών σκαφών αναψυχής. Ο χώρος ελλιμενισμού των επαγγελματικών αλιευτικών σκαφών βρίσκεται στο δυτικό άκρο της «μαρίνας». Στον υπόλοιπο χώρο (τρεις πλωτές προβλήτες, νότια προβλήτα, δυτικό τμήμα προβλήτας «μικρού Κούλε») ελλιμενίζονται σκάφη μέχρι μήκους 20μ., ενώ μεγαλύτερα ιδιωτικά σκάφη ελλιμενίζονται στο ανατολικό τμήμα της Προβλήτας «μικρού Κούλε». Στα περισσότερα σημεία της «μαρίνας» υπάρχει παροχή νερού και ρεύματος. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα ανέλκυσης και καθέλκυσης σκαφών, στάθμευσης, αποθήκευσης και επισκευής σε ειδικό επισκευαστικό χώρο που λειτουργεί στην Προβλήτα V. 

ΕΝΕΤΙΚΟ ΦΡΟΥΡΙΟ (ΚΟΥΛΕΣ)

Για το επιβλητικό Ενετικό Φρούριο του Κούλε που δεσπόζει στην είσοδο του ενετικού λιμανιού στο Ηράκλειο δεν γνωρίζουμε πότε ξεκινά χρονικά η ιστορία του. Αναφορά για πύργο στην είσοδο του λιμανιού γίνεται στη Β' Βυζαντινή περίοδο (10ος-13ος αιώνας) ως Castellum Comunis. Σήμερα σώζονται κάποια σχέδια περιηγητών που χαρτογράφησαν το Ηράκλειο, με παλιότερο αυτό του Μπουοντελμόντι του 1429, που απεικονίζουν έναν πύργο στην είσοδο του λιμανιού, που ωστόσο δεν είναι απαραίτητα και αξιόπιστα. Γνωρίζουμε, όμως, οτι η Γερουσία της Βενετίας το 1462 ενέκρινε ένα ευρύ πρόγραμμα οχύρωσης της πόλης, που θα προστάτευε το Ηράκλειο και τους βούργους (προάστια) έξω από αυτό. Στα πλαίσια αυτού του προγράμματος το 1523 κατεδαφίστηκε ο πύργος του λιμανιού και αντικαταστάθηκε με το φρούριο Κούλες, που σώζεται μέχρι σήμερα. Η κατασκευή του Κούλε κράτησε μέχρι το 1540. Οι εξωτερικοί τοίχοι έχουν πάχος σχεδόν 9 μ., ενώ οι εσωτερικοί φτάνουν τα 3 μ. πάχος σε κάποια σημεία. Εκτεταμένες επιχωματώσεις στη βραχώδη εξέδρα που υπήρχε στο σημείο αυτό του λιμανιού, κατάφεραν να δημιουργήσουν το χώρο για να χτιστεί το φρούριο αυτό έκτασης 3.600 τ.μ. οι οποίες μάλιστα γίνονταν με μία πολύ ενδιαφέρουσα μέθοδο. Γέμιζαν τα παλιά πλοία με πέτρες από το νησί Ντία και την περιοχή Φρασκιές και τα βύθιζαν έξω από τη βόρεια πλευρά του μόλου, δημιουργώντας έτσι κυματοθραύστες που αύξαναν τον διαθέσιμο χώρο. Οι Ενετοί το ονομάζουν «Φρούριο στη Θάλασσα» (Castello a Molo ή Rocca a Mare), αλλά σήμερα διατηρεί την τούρκικη ονομασία του, Κούλες, από το Su Kulesi. Ενώ στοιχειώνεται από θρύλους που θέλουν στους υγρούς και σκοτεινούς του χώρους να βασανίστηκαν φριχτά Κρητικοί επαναστάτες, σήμερα ο Κούλες διανύει μια ήρεμη περίοδο, έχει χαρακτηριστεί πολιτιστικός χώρος και φιλοξενεί διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Εκεί κοντά βρίσκονται και τα Ενετικά Νεώρια που χρησίμευαν ως αποθηκευτικός χώρος των καραβιών για φύλαξη ή επισκευή. Για την είσοδο στο φρούριο υπήρχαν τρεις πύλες: δυτικά, βόρεια και ΝΔ, με κεντρική πύλη τη δυτική. Στο φρούριο περιμετρικά είχαν εντοιχιστεί διάφορες ανάγλυφες πλάκες, επιγραφές και οικόσημα. Κορυφαία έργα γλυπτικής είναι τα τρία μαρμάρινα ανάγλυφα που απεικονίζουν τον φτερωτό λέοντα, σύμβολο της Γαληνότατης Δημοκρατίας της Βενετίας και υπάρχουν πάνω από κάθε μία είσοδο, δύο από τα οποία διατηρούνται μέχρι σήμερα με φανερή τη διάβρωση από το θαλασσινό αέρα. Το φρούριο είναι διώροφο με 26 διαμερίσματα. Στο ισόγειο αρχικά υπήρχαν 5 χώροι για κανόνια. Εκτός από τους διαδρόμους (casamatte) των κανονιών, στο ισόγειο είχαν διαμορφωθεί και επιμέρους χώροι, ένας λειτουργούσε σαν φυλακή και χώρος βασανιστηρίων των Κρητικών επαναστατών και οι υπόλοιποι για αποθήκευση τροφίμων και πολεμοφοδίων για τους στρατιώτες. Στον πάνω όροφο, που είχε διαμορφωθεί σε ευρύχωρη πλατεία, υπήρχε στη βόρεια πλευρά ο πύργος του φάρου. Εκεί υπήρχαν οι στρατώνες των στρατιωτών και οι κατοικίες των αξιωματούχων και του διοικητή. Στο φρούριο λειτουργούσε μύλος, φούρνος και εκκλησία, παρέχοντας αυτονομία στη φρουρά του. Αναφέρεται στις πηγές, επίσης, οτι επί Τουρκοκρατίας, χτίστηκε ακριβώς απέναντι από τον Κούλε από την πλευρά της στεριάς, ένα μικρότερο φρούριο, ο «μικρός Κούλες» για την ενίσχυση της προστασίας του λιμανιού. Δυστυχώς το μνημείο αυτό μαζί με τμήματα των ενετικών νεωρίων κατεδαφίστηκε το 1936 για χάρη της ανάπτυξης της πόλης.



ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Στο λιμάνι Ηρακλείου δραστηριοποιείται ο Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου Α.Ε., νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με μοναδικό μέτοχο το Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) και λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Ναυτιλίας και Αιγαίου. Ιδρύθηκε το 2001, μετά την μετατροπή του Λιμενικού Ταμείου Ηρακλείου (Λ.Τ.Η.) σε Ανώνυμη Εταιρεία με το Ν.2932/2001 (ΦΕΚ.145/Α/27-06-2001). Διοικείται από 11μελες Διοικητικό Συμβούλιο που ορίζεται από την Γενική του Συνέλευση. Το Διοικητικό Συμβούλιο απαρτίζεται από τον Πρόεδρο & Διευθύνοντα Σύμβουλο, τον Αντιπρόεδρο, με καθήκοντα αναπλήρωσης του Προέδρου, μέλος, με καθήκοντα αναπλήρωσης του  Διευθύνοντος Συμβούλου, έναν εκπρόσωπο του ΤΑΙΠΕΔ, έναν εκπρόσωπο τουΣυνδέσμου Μονίμων Λιμενεργατών Ηρακλείου, έναν εκπρόσωπο του Συλλόγου Εργαζομένων Ο.Λ.Η. Α.Ε., έναν εκπρόσωπο του Εμπορικού & Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Ηρακλείου (Ε.Β.Ε.Η.) και 4 ακόμα μέλη. Είναι μέλος της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος (Ε.ΛΙΜ.Ε.) και της Ένωσης Λιμένων Κρουαζιέρας της Μεσογείου & της Μαύρης Θάλασσας (MedCruise). Ο Οργανισμός είναι μια εταιρεία του ελληνικού δημοσίου η οποία εποπτεύεται από το Υπουργείο Ναυτιλίας & Αιγαίου. Το μετοχικό κεφάλαιο της ανήκει κατά 100% στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου(Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ. Α.Ε.). Σκοπός της εταιρείας είναι η εκμετάλλευση, διαχείριση, λειτουργία και χρήση του λιμένος Ηρακλείου και κάθε χώρου εντός των ορίων της χερσαίας και θαλάσσιας ζώνης του, κατά τρόπο που θα είναι επωφελής για το δημόσιο συμφέρον, για την εθνική και τοπική οικονομία και τους χρήστες των λιμενικών υπηρεσιών. Ο Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου διαθέτει, στις Προβλήτες III και IV, εγκαταστάσεις, μηχανήματα και προσωπικό, που μπορούν να εξυπηρετήσουν την διακίνηση οποιουδήποτε γενικού ή χύδην φορτίου (& με αντλίες ή σωληνώσεις) και εμπορευματοκιβωτίων. Ταυτόχρονα, διαθέτει υπαίθριο αποθηκευτικό χώρο για την εναπόθεση/αποθήκευση εμπορευματοκιβωτίων, γενικού φορτίου και στεγασμένη αποθήκη συσκευασμένων (σε παλέτες, χαρτοκιβώτια, ξυλοκιβώτια, δέματα, σάκους, κλπ) φορτίων. Λόγω της λειτουργίας Τελωνειακής Υπηρεσίας εντός του λιμένος, υπάρχει η δυνατότητα για διακίνηση και αποθήκευση εισαγόμενων/εξαγόμενων εμπορευμάτων. Ακόμα, διαθέτει ειδική εγκεκριμένη γεφυροπλάστιγγα για ζύγιση του φορτίου ή έλεγχο βάρους οποιουδήποτε οχήματος. Η ζύγιση για τα διακινούμενα από την περιοχή του λιμένος εμπορεύματα των οποίων τα τέλη διακίνησης ή αποθήκευσης υπολογίζονται με βάση το βάρος τους είναι υποχρεωτική.Το λιμάνι του Ηρακλείου συνδέεται καθημερινά με τον Πειραιά με δυο ακτοπλοϊκά δρομολόγια που εκτελούν σύγχρονα επιβατηγά–οχηματαγωγά πλοία. Παράλληλα συνδέεται με τα Δωδεκάνησα ολόκληρο το χρόνο, ενώ τους θερινούς μήνες υπάρχουν καθημερινά δρομολόγια προς πολλά νησιά των Κυκλάδων, με ταχύπλοα σκάφη.  Όλα τα πλοία αναχωρούν από το δυτικό τμήμα του λιμένος και τις Προβλήτες I & II. Στις προβλήτες II, III και IV του λιμένος μπορούν να φιλοξενηθούν με ασφάλεια, σύμφωνα με τον Κώδικα ISPS, ως και 5 κρουαζιερόπλοια. Στις εγκαταστάσεις του επιβατικού σταθμού του λιμένος μπορούν να εξυπηρετηθούν περισσότεροι από 10.000 επιβάτες και μέλη πληρώματος στην διάρκεια μιας ημέρας.  Η εταιρεία επιδιώκει να μετατρέψει το λιμάνι του Ηρακλείου –που αποτελεί ήδη μια σημαντική οικονομική πύλη της χώρας και, ίσως, την σημαντικότερη της Κρήτης– σε ένα σημαντικό κόμβο για τις θαλάσσιες μεταφορές και τον τουρισμό σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο, στα πλαίσια των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών, στο βασικό κορμό του οποίου εντάχτηκε πρόσφατα. Ο Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου Α.Ε. έχει προχωρήσει στην κατάρτιση ενός φιλόδοξου Προγραμματικού Σχεδίου Ανάπτυξης. Το επονομαζόμενο «master plan» αποτελεί τη συνεκτική και παραστατική σύνοψη αυτού του σχεδίου ανάπτυξης της εταιρείας. Με βάση αυτό το σχέδιο το Δ.Σ. του Οργανισμού προσπαθεί να βελτιώσει τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς την (τακτική) επιβατηγό ναυτιλία, να αναπτύξει περαιτέρω με ειδικές υποδομές και πρωτοβουλίες την κρουαζιέρα, να οργανώσει αποτελεσματικά και με διεθνή εμβέλεια τους εμπορευματικούς χώρους του λιμένα και να αξιοποιήσει κατά το καλύτερο και πιο φιλικό -προς τη πόλη και τους πολίτες- τρόπο τη χερσαία ζώνη, για την ανάπτυξη του θαλάσσιου/ιστιοπλοϊκού τουρισμού και χώρων αναψυχής (εστίασης, αθλητισμού, πολιτισμού). Το ολοκληρωμένο Προγραμματικό Σχέδιο Ανάπτυξης (master plan) σε κατασκευαστικό και επενδυτικό επίπεδο κινείται σε 5 βασικούς άξονες:1. Στην μεταφορά και νέα οριοθέτηση του Εμπορικού Τμήματος του λιμένα στους Προβλήτες IVκαι V με πρόβλεψη για περαιτέρω μελλοντική επέκταση, 2. Στην διαμόρφωση αυτόνομου Τμήματος Κρουαζιέρας στον Προβλήτα ΙΙΙ (μέχρι την περιοχή του Κτηνιατρείου), 3. Στην επέκταση και στον εκσυγχρονισμό του Τμήματος Ακτοπλοΐας, 4. Στην διαμόρφωση Τμήματος Αναψυχής με επίκεντρο τον ιστορικό Ενετικό Λιμένα του Ηρακλείου και τα Νεώρια και 5. Στην ανάπτυξη Τμήματος Αλιευτικού Καταφυγίου και σύγχρονου και ασφαλούς χώρου επισκευής μικρών σκαφών (με ενδεχόμενη λειτουργία ιχθυόσκαλας) στο Δημοτικό Διαμέρισμα Νέας Αλικαρνασσού.

Λιμενική Αρχή Ηρακλείου

 ΛΙΜΕΝΑΡΧΗΣ 
Πλοίαρχος Λ.Σ. ΚΟΥΡΚΟΥΛΟΣ Θεοφάνης
Γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1966.  Απόφοιτος του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (1989), της Σχολής Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού (1991), Σχολής Ναυτικών Δοκίμων (1995), μετά την κατάταξή του ως Δόκιμος Σημαιοφόρος Λιμενικού Σώματος το 1993, Σχολείου Αρχικής Εκπαίδευσης Χειριστών Αεροπλάνων ΛΣ Σχολής Ικάρων (1997), Σχολείου Αρχικής Εκπαίδευσης Χειριστών Ελικοπτέρων Σχολής Αεροπορίας Στρατού, Σχολής Ελικοπτέρων Ναυτικού, Σχολείου Εκπαιδευτών Εδάφους της ΣΠΑ/ΔΑΕ/ΓΕΑ και Σχολείου Ασφάλειας Πτήσεων Εδάφους ΣΠΑ/ΔΑΕ/ΓΕΑ. Έχει υπηρετήσει στο Λιμεναρχείο Σπετσών, στη Διεύθυνση Λιμένων και  Λιμενικών Έργων του ΥΕΝ, στη Μοίρα Αεροπλάνων του ΛΣ, στη Μοίρα Ελικοπτέρων του ΛΣ καθώς και στις Διευθύνσεις Θαλασσίων Συνόρων και Εναερίων Μέσων του Αρχηγείου Λιμενικού Σώματος. Έχει διατελέσει Διερευνητής και Πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Διερεύνησης Αεροπορικού Ατυχήματος για τα Εναέρια Μέσα του ΛΣ καθώς και Πρόεδρος του Πρωτοβάθμιου Ανακριτικού Συμβουλίου για Ανθυπασπιστές, Υπαξιωματικούς ΛΣ και Λιμενοφύλακες. 
 « Η χρήση της χερσαίας και θαλάσσιας ζώνης του κεντρικού λιμένα Ηρακλείου για ναυτιλιακές δραστηριότητες έχει ιστορία περίπου 5.000 ετών. Αναμφίβολα ο λιμένας Ηρακλείου αποτελεί την κύρια πύλη διακίνησης επιβατών και εμπορευμάτων της νήσου Κρήτης και είναι ένας από τους δέκα χαρακτηρισμένους λιμένες της χώρας ως εθνικής σημασίας, εξυπηρετώντας καταρχήν τις ανάγκες της ακτοπλοϊκής σύνδεσης με τον Πειραιά & τα νησιά του Αιγαίου (περισσότερα από 1.100 δρομολόγια ετησίως και 2 εκατ. επιβάτες) καθώς και τη μεταφορά εμπορευμάτων / φορτίων από και προς την Κρήτη. Τα τελευταία χρόνια, μετά την ανάπτυξη της κρουαζιέρας στην ανατολική Μεσόγειο, ο λιμένας Ηρακλείου έχει γίνει σημαντικός κόμβος εκκίνησης ή διέλευσης, έχοντας δυνατότητα ελλιμενισμού έως και 5 κρουαζιεροπλοίων ταυτόχρονα, πλήρως εναρμονισμένος με τις απαιτήσεις του Κώδικα ISPS. Επιπρόσθετα, στα Λινοπεράματα και στους Καλούς Λιμένες υφίστανται χερσαίες εγκαταστάσεις διακίνησης καυσίμων, ενώ στη περιοχή δικαιοδοσίας του Κ.Λ. Ηρακλείου (το εύρος της οποίας καλύπτει την βόρεια και νότια ακτογραμμή της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου) συμπεριλαμβάνονται περιοχές με ιδιαίτερα αυξημένη τουριστική κίνηση, οι οποίες κατ΄επέκταση δημιουργούν αυξημένες ανάγκες αστυνόμευσης, απόρροια των συναφών δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται και άπτονται στην καθ΄ύλη αρμοδιότητα του Λιμενικού Σώματος.  
Στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου και στα υποτεταγμένα σ΄αυτό κλιμάκια (Α΄Λ/Τ Λινοπεραμάτων, Β΄Λ/Τ Χερσονήσου, Λ/Σ Κόκκινου Πύργου, Λ/Σ Καλών Λιμένων και Λ/Σ Καστρίου Βιάννου) υπηρετούν συνολικά 133 άτομα (συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού Λ.Σ. που υπηρετεί στα πλωτά Λ.Σ. και  Κ.Ε.Α.).
Προτεραιότητα του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ηρακλείου αποτελεί η ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, διαθέτοντας διαρκή επαγρύπνηση ως προς την έγκαιρη αντιμετώπιση περιστατικών έρευνας και διάσωσης, η προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος μέσα από τη δικτύωση των εμπλεκόμενων φορέων και την ανάληψη δράσεων πρόληψης και σχεδιασμού σύγχρονων πρακτικών καταπολέμησης ρύπανσης, η διασφάλιση της τήρησης των κανόνων ναυτικής ασφάλειας στα πλοία και στις λιμενικές εγκαταστάσεις, καθώς και η εποπτεία των υπόχρεων ως προς τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις της κείμενης νομοθεσίας για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου, χρησιμοποιώντας ορθολογικές πρακτικές και την εργαλειοθήκη της διαρκούς επιμόρφωσης και ενημέρωσης, στοχεύει στη βέλτιστη επιχειρησιακή αξιοποίηση υφιστάμενης δομής στελεχιακού δυναμικού και διατιθέμενων χερσαίων και πλωτών μέσων κατά την οργάνωση μέτρων αστυνόμευσης, με γνώμονα την παγίωση της νομιμότητας, την πρόληψη και καταστολή κάθε μορφής οργανωμένου εγκλήματος, τον έλεγχο της αλιευτικής δραστηριότητας και την περιφρούρηση του θαλάσσιου τουρισμού.
Το Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε με τις παρεχόμενες υπηρεσίες του να συμβάλλει αποφασιστικά στη μόνιμη και συνεχή καταξίωση του Λιμενικού Σώματος, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο». 

Από την 12.07.1919 έως σήμερα διατέλεσαν 42 Αξιωματικοί του Λιμενικού Σώματος ως Λιμενάρχες. Σήμερα, στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου υπηρετούν (15) Αξιωματικοί, (10) Ανθυπασπιστές, (09) Αρχικελευστές, (29) Επικελευστές, (08) Κελευστές και (09) Λιμενοφύλακες. Επιπλέον, (14) συνάδελφοι υπηρετούν στο Κλιμάκιο Ειδικών Αποστολών με διάθεση (02) υπηρεσιακών οχημάτων (NISSAN TERRANO II 2664 cc TOYΟTA HIGH LOUX). Τα επιχειρησιακά μέσα που διαθέτει είναι το ΠΛΣ-119 με (08) στελέχη, (03) μοτοσυκλέτες (BMW F 650 GS 800 cc, KAVASAKI 650 cc, SYMSYMPHONY 125cc) και (05) περιπολικά οχήματα (SYZUKI JIMNY 1.328 cc CITROEN SAXO VTS 1600 cc MITSUBISHI CARISMA 1300 cc HYUNDAY ACCENT 1495 cc), με τα οποία αντιμετωπίζουν οτιδήποτε άπτεται των αρμοδιοτήτων του Λιμενικού Σώματος (μεταφορές εμπορευμάτων, διακίνηση καυσίμων, έλεγχος αλιείας, πρόληψη περιστατικών πνιγμού ή έκνομων ενεργειών στις παράλιες ζώνες αρμοδιότητάς του) και τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει περιστατικά παράνομης διακίνησης μεταναστών, λόγω της αλλαγής των μεταναστευτικών ροών βόρεια και νότια της Κρήτης από και προς τις ιταλικές και Αφρικανικές ακτές.

Όσον αφορά στην κίνηση του λιμένα και το έργο του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ηρακλείου συγκεντρώσαμε τα εξής στατιστικά στοιχεία για το έτος 2013:


Κίνηση πλοίων
Αριθμός κατάπλων
Φ/Γ ΚΑΙ Δ/Ξ  ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΛΟΩΝ ΜΙΚΡΟΤΕΡΑ ΤΩΝ 500 Κ.Ο.Χ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΤΩΝ 500 Κ.Ο.Χ.
337
Φ/Γ ΚΑΙ Δ/Ξ ΔΙΕΘΝΩΝ ΠΛΟΩΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΑΠΟ 500 Κ.Ο.Χ.
289
Ε/Γ, Ε/Γ-Ο/Γ ΠΛΟΙΩΝ
1.924
ΠΛΟΙΩΝ Κ/Ρ,Ε/Γ-Τ/Ρ
1.827
Θ/Γ ΠΛΟΙΩΝ
191
ΔΙΑΚΙΝΗΘΕΝΤΑ ΠΛΟΙΑ (ΤΡΑΝΖΙΤ)
824
Κίνηση Επιβατών
Αριθμός επιβατών
ΔΙΑΚΙΝΗΘΕΝΤΕΣ ΕΠΙΒΑΤΕΣ
(ΠΛΗΝ Κ/Ρ,Ε/Γ-Τ/Ρ,Θ/Γ)
1.454.631
ΔΙΑΚΙΝΗΘΕΝΤΕΣ ΕΠΙΒΑΤΕΣ ΜΕ
(Κ/Ρ, Ε/Γ-Τ/Ρ, Θ/Γ)
344.661
Κίνηση οχημάτων
Αριθμός φορτηγών
Αριθμός αυτοκινήτων
ΔΙΑΚΙΝΗΘΕΝΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ
140.476
191.575


















Είδος παράβασης
Αριθμός παραβάσεων
Αριθμός δικογραφιών
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ Κ.Ο.Κ. ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΤΡΟΧΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ
2.733
-
ΠΤΑΙΣΜΑΤΙΚΕΣ Κ.Ο.Κ. ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΤΡΟΧΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ
52
51
Φ/Γ ΟΧΗΜΑΤΩΝ (Ν.3446/06)
4.364

Ε/Γ-Τ/Ρ ΑΝΑΨΥΧΗΣ (2743/99)
08

ΝΑΥΑΓΟΣΩΣΤΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΑΓ.ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ
19

ΑΙΓΙΑΛΟΥ ΠΑΡΑΛΙΑΣ
09
3
ΕΚΜΙΣΘΩΤΩΝ ΘΑΛ.ΜΕΣΩΝ ΑΝΑΨΥΧΗΣ
48
1
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΝΑΥΣΙΠΟΛΟΪΑΣ
9
02
ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ PARIS M.O.U.
8
01
ΚΔΝΔ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Π.Δ.49/05&16/01
14
02
Ατυχήματα μέσα στην θάλασσα
Αριθμός ατυχημάτων
Αριθμός δικογραφιών
ΘΑΝΑΤΟΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ
15
15
ΚΑΤΑΣΧΕΜΕΝΑ ΠΛΟΙΑ
01


Τροχαία ατυχήματα
Αριθμός ατυχημάτων
Αριθμός δικογραφιών
Υλικές ζημιές
Υλικές ζημιές και τραυματισμός
Υλικές ζημιές και θάνατος

85
12
73
11
1

Νομοθεσία Π.Θ.Π.
Αριθμός αποφάσεων ΕΠΙΒΟΛΗΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ
Συνολικό ύψος ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ΣΕ ΕΥΡΩ
ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΠΛΟΙΑ
(Π/Δ 55/98)
01
11.750
ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
(Π/Δ 55/98)
08
4.500

Νομοθεσία ΠΕΡΙ ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ ΕΙΣΟΔΟΥ-ΕΞΟΔΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΣΤΗ ΧΩΡΑ
Αριθμός συλλήψεων
Αριθμός διακινητών
Αριθμός δικογραφιών
Κατεσχεθέντα μεταφορικά μέσα (επιβατηγά αυτοκίνητα)

62
10
10
02

Νομοθεσία ΠΕΡΙ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ
Αριθμός συλλήψεων
Αριθμός δικογραφιών

13
12

Είδος ναρκωτικής ουσίας
Ποσότητα σε γραμμάρια

ΚΑΝΑΒΗ-ΚΑΤΕΡΓΑΣΜΕΝΗ
4,70

ΚΑΝΑΒΗ -ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΗ
9.689,2

ΜΕΘΑΔΟΝΗ
193,5

ΗΡΩΙΝΗ
512,70

ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ
(ΣΕ ΑΡΙΘΜΟ ΧΑΠΙΩΝ)
102

Νομοθεσία ΠΕΡΙ ΛΑΘΡΕΜΠΟΡΙΟΥ
Αριθμός συλλήψεων
Αριθμός δικογραφιών

02

01
Είδος λαθραίου εμπορεύματος
Ποσότητα

ΤΣΙΓΑΡΑ (ΣΕ ΠΑΚΕΤΑ)
480

ΛΟΙΠΩΝ ΑΔΙΚΗΜΑΤΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΝΟΜΩΝ
25
13

ΛΙΜΕΝΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ Κ.Λ/Χ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 

Α΄ ΛΙΜΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΛΙΝΟΠΕΡΑΜΑΤΩΝ
 Στα Λινοπεράματα λειτουργεί υποτεταγμένο κλιμάκιο του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ηρακλείου που συστάθηκε με το Π.Δ. 336/91 (Α΄118) και  περιοχή ευθύνης που εκτείνεται ανατολικά από τις εκβολές του Χείμαρρου Γάδανου και  δυτικά από τα διοικητικά όρια του νομού Ηρακλείου με κύριες αρμοδιότητες τον έλεγχο φορτηγών πλοίων, δεξαμενόπλοιων και LPG που καταπλέουν στις εγκαταστάσεις εκφόρτωσης υγρών  καυσίμων, υγραερίων και χύμα τσιμέντου Λινοπεραμάτων. Διαθέτει ένα όχημα MITSUBISHI PAJERO 2972cc και το σκάφος ΠΛΣ-745 για να καλύπτει τις υπηρεσιακές του ανάγκες. Υπό τον Πλωτάρχη Λ.Σ. ΚΟΥΒΙΔΗ Δημήτριο υπηρετούν σήμερα εδώ οι Αρχικελευστές Λ.Σ. ΤΣΑΤΣΑΚΗΣ Μύρων, ΒΑΡΔΑΚΗΣ Κωνσταντίνος, ΜΑΓΡΙΠΛΗΣ Ιωάννης και οι Επικελευστές Λ.Σ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΑΚΗΣ Δημήτριος και ΚΟΤΣΥΦΟΣ Ιωάννης.

Β΄ΛΙΜΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ
 Συστάθηκε με το Π.Δ. 45/04-02-1992 με περιοχή ευθύνης απο εκβολές του Αποσελέμη ποταμού Γουβών Ηρακλείου μέχρι τα ανατολικά διοικητικά όρια του νομού Ηρακλείου και με  κύριες αρμοδιότητες την αστυνόμευση συναφών δραστηριοτήτων τουριστικής ζώνης Χερσονήσου-Μαλίων. Διαθέτει ένα υπηρεσιακό όχημα ISUZU 2500 cc και το ΠΛΣ-743 για την θαλάσσια αστυνόμευση της περιοχής. Με προϊστάμενο τον Αντιπλοίαρχο Λ.Σ. ΚΑΨΗ Βασίλειο υπηρετούν σήμερα η Ανθυπασπιστής Λ.Σ. ΠΕΡΙΣΥΝΑΚΗ Αθανασία, ο Αρχικελευστής Λ.Σ. ΤΣΑΜΑΝΔΟΥΡΑΣ Γεώργιος, οι Επικελευστές Λ.Σ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ Εμμανουήλ, ΚΑΣΑΠΑΚΗ Ελευθερία, ΜΟΥΡΤΖΑΚΗΣ Εμμανουήλ και ο Λ/Φ ΚΑΨΗΣ Ελευθέριος.

Λιμενικός σταθμός ΚΑΣΤΡΙΟΥ ΒΙΑΝΝΟΥ
 Συστάθηκε με το Π.Δ.237/9-11-2004 με όρια τοπικής  αρμοδιότητας που εκτείνονται στα νότια του νομού Ηρακλείου από το Ακρωτήριο Θεόφιλος έως το ακρωτήριο Μάρτελος. Ως κύριο αντικείμενο έχει την επιτηρηση των νότιων ακτών για την πρόληψη και καταστολή έκνομων ενεργειών και τον έλεγχο αλιευτικής δραστηριότητας.  Διαθέτει ένα υπηρεσιακό όχημα, το NISSAN TERRANO II 2700 cc. Με προϊστάμενο τον Αρχικελευστή Λ.Σ. ΜΗΛΑΚΗ Γεώργιο υπηρετούν σήμερα οι Επικελευστές Λ.Σ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Μύρων, ΚΑΡΑΜΑΝΩΛΑΚΗΣ Θεμιστοκλής, ΔΑΤΣΕΡΗΣ Χρυσοβαλάντης και ΣΑΝΔΑΛΑΚΗΣ Γεώργιος. 

Λιμενικός σταθμός ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΠΥΡΓΟΥ
Συστάθηκε με το Π.Δ. 236/04 (Α΄ 219) με όρια τοπικής αρμοδιότητας απο Ακρωτήριο Λίθινο μέχρι τα νοτιοδυτικά όρια του νομού Ηρακλείου και κύριες αρμοδιότητες τον έλεγχο της αλιευτικής δραστηριότητας. Διαθέτει ένα υπηρεσιακό όχημα NISSAN ΜICRA 1000cc.Με προϊστάμενο τον Ανθυπασπιστή Λ.Σ. ΚΟΜΟΝΤΑΧΑΚΗ Νικόλαο υπηρετούν ο Επικελευστής Λ.Σ. ΜΗΛΟΛΙΔΑΚΗΣ Εμμανουήλ, ο Αρχικελευτής Λ.Σ. ΚΑΔΙΑΝΗΣ Σταύρος, ο Κελευστής Λ.Σ. ΣΟΥΛΤΑΤΟΣ Ελευθέριος και ο Λ/Φ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΥΛΑΚΗΣ Αντώνιος. 

Λιμενικός σταθμός ΚΑΛΩΝ ΛΙΜΕΝΩΝ
Συστάθηκε με την αριθ.18282/2032 Υ.Α  (Β΄101/09-03-1963) με όρια τοπικής αρμοδιότητας από το Ακρωτήριο Λίθινο μέχρι Ακρωτήριο Μάρτελος. Έχει κύριες αρμοδιότητες ελέγχου καταπλεόντων πλοίων στις χερσαίες εγκαταστάσεις διακίνησης καυσίμων και επιτήρησης νότιων ακτων για την αποτροπή-καταστολή παραβατικων ενεργειών. Διαθέτει ένα υπηρεσιακό όχημα SYZUKI JIMNY 1.328 cc καθώς και το  ΠΛΣ-1005 για την θαλάσσια αστυνόμευση της περιοχής. Με προϊστάμενο τον Ανθυπασπιστή Λ.Σ. ΚΟΥΝΤΑΝΤΟ Γεώργιο υπηρετούν οι Αρχικελευστές Λ.Σ. ΜΠΑΝΤΟΥΒΑΣ Ανδρέας, ΣΑΒΙΟΛΑΚΗΣ Γεώργιος, ο Επικελευστής Λ.Σ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΗΣ Στέφανος και οι Κελευστές Λ.Σ. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗΣ Μιχάλης, ΣΠΑΝΑΚΗΣ Γεώργιος  και  ΚΑΔΙΑΝΑΚΗΣ Γεώργιος. 


Ευχαριστούμε θερμά την Επικελευστή Λ.Σ. ΠΑΠΟΥΤΣΗ Ασημίνα για την παροχή στοιχείων

ΠΕΑΛΣ/ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΡΟΤΑ